Portretrecht  

Rechtbank Zutphen, 18 juli 2005 LJN: AU1424, 71250 / KG ZA 05-190. Eiseres tegen  Reformatorisch Dagblad. Redelijk portretrecht.

Het Reformatorisch Dagblad heeft niet dan wel onvoldoende gemotiveerd betwist dat de uitdrukkelijke toestemming van eiseres aan het RD voor gebruik van een in 2003 bij een “straatinterview” van haar gemaakte foto, slechts betrekking heeft op plaatsing van de foto bij het artikel over “vergroting van mobiliteit door scoot-mobiels”. Dat sprake is van een impliciete toestemming tot hergebruik van de foto ter illustratie van - kort gezegd - een artikel over de ziekte Multiple Sclerose, wordt voorshands niet gevolgd. Voor zover eiseres al in redelijkheid had dienen te voorzien dat haar foto zou worden hergebruikt, geldt dit gelet op de context van het artikel uit 2003 slechts voor artikelen over zaken (zoals verminderde mobiliteit) waarmee minder valide/zieke mensen in het algemeen te maken krijgen. Een artikel over (een medicijn voor) een ziekte die op geen enkele wijze verband houdt met de door eiseres ondervonden beperking valt buiten deze context, zodat eiseres plaatsing van haar foto bij een dergelijk artikel niet in redelijkheid had behoeven te voorzien.

Vonnis nog niet gezien, wie het heeft mag het weer mailen, maar De Telegraaf Tijdschriften Groep (TTG),uitgever van Privé, zou voor de rechter hebben erkend dat het weekblad onrechtmatig heeft gehandeld door een foto van Karin Bloemen en haar dochter te publiceren. Het blad heeft de cabaretière 3000 euro schadevergoeding betaald en verklaard dat de foto's zijn vernietigd. Omdat het tijdschrift uit eigen beweging al een bericht had geplaatst waarin excuses werden gemaakt, gaf de rechter geen gehoor aan de eis van Bloemen om Privé een rectificatie te laten publiceren en hoeft de TTG alleen de kosten van het kort geding te betalen. (Nos-tt, via Villamedia/Mediamagzine)

De Gouden Gids daagt concurrent en nieuwkomer iLocal voor de rechter. Zoekmachine iLocal heeft in een printadvertentie en een radiocommercial de campagne van de Gouden Gids met Katja Schuurman geparodieerd.

Van der Lek van reclamebureau Van Walbeek Etcetera is stellig: “In de campagne van iLocal.nl worden alle grenzen van de Reclame Code Commissie overschreden. Daar zijn we het uiteraard niet mee eens. Dit is geen parodie, maar parasiteren. Dat kan gewoon niet door de beugel.”

iLocal lijkt zich echter niet druk te maken. “Deze reactie is totaal niet professioneel, maar emotioneel. Ze slaan als een halve dolle om zich heen. Maar de heftigheid van hun reactie bevestigt mij in mijn gelijk. Ik heb ze kennelijk op een pijnlijk punt geraakt.”, aldus Bernd Klaasse Bos.

De Gouden Gids beschuldigt iLocal o.a. van misbruik van de kleur geel. Ook zou iLocal.nl meeliften op het succes van de advertenties met Katja Schuurman. “Inbreuk op het portretrecht? Welnee. Bij ons zie je alleen een vrouw van de achterkant. In onze campagne laten we gewoon zien hoe wij zijn. Goedkoop voor adverteerders, eenvoudig en zonder Bekende Nederlanders. Precies het tegendeel van de Gouden Gids. We hebben de kleur geel eenmalig gebruikt om een beetje de aandacht te trekken, voortaan zetten we oranje weer in als bedrijfskleur. Als ze gewoon een net briefje hadden gestuurd met het verzoek te stoppen, was er niets aan de hand geweest.”, meent iLocal.

Op een rechtzaak zit natuurlijk niemand te wachten, maar iLocal moet wel blij zijn met deze ‘gratis’ reclame. Wordt vast vervolgd.

Nieuw op de IVIR-site: G.A.I. Schuijt 'Het portret van Mohammed B.' "Ik vind dat wij ons in Nederland gelukkig mogen prijzen met een sobere misdaad- en justitieverslaggeving, die in het algemeen terecht zeer zorgvuldig omgaat met de privacybelangen van verdachten en veroordeelden en de onschuldpresumptie in acht neemt. Dat moet zo blijven. Maar dat is het beleid waar de media zelf over beslissen.

Waar ik wel de aandacht op heb willen vestigen is dat de media zich bij de bepaling van hun beleid door journalistieke overwegingen kunnen laten leiden en niet (altijd) bevreesd hoeven te zijn gerechtelijke procedures te gaan verliezen. Toegespitst op de zaak-Mohammed B. heb ik betoogd, dat de rechtspraak van zowel de Hoge Raad als die van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens voldoende aanknopingspunten biedt voor het standpunt dat publicatie (in de context van een zakelijke berichtgeving) van een portret van een verdachte in een strafzaak die de samenleving zeer ernstig heeft geschokt, niet onrechtmatig zal zijn jegens de verdachte, sterker dat een verbod in strijd zou zijn met de informatievrijheid die in artikel 10 EVRM is gegarandeerd." NJB, 2005-18, p. 938-943.

Enkele weken geleden verspreidde de Koninklijke Nederlandse Atletiek Unie in samenwerking met Adidas tijdens de Rotterdamse marathon een foto van een vijftal atleten in het Olympisch tenue van 2004 (links). De foto is nagenoeg een kopie van de beroemde foto van Paul Huf met Cruijff, Swart, Keizer en Naninga uit 1967. Enig verschil is de toegevoegde vijfde persoon: hordenloopster Judith Vis.

Het Maria Austria Instituut dat de foto’s van Huf beheert is, in de persoon van Adriaan Elligens, “not amused”. Volgens Elligens is de foto een remake en is het flauw en makkelijk om zo op een bekend beeld te gaan leunen. Hij consulteert nu de betrokkenen en overweegt juridische stappen.

Lees meer hier.

Kun je je op basis van je portretrecht verzetten tegen de verkoop op een veilingsite van jezelf door een derde? Of is een beroep op schending van de mensenrechten meer op zijn plaats? Een opmerkelijk bericht op nu.nl:

“Ruud Gullit staat te koop op veilingsite e-Bay. Verkoper Henk8434 wil de trainer van voetbalclub Feyenoord veilen "tegen elk aannemelijk bod wegens wanprestaties en het niet naar behoren functioneren". Het openingsbod stond op 1 euro.” De verkoop is een rechtstreeks gevolg van de slechte prestaties van de Rotterdamse club onder de leiding van ‘de man van Estelle'. De advertentie is inmiddels verwijderd door eBay.

Kort na zijn vrijlating op 6 april 2005 is Samir A. direct op de vuist gegaan met een aantal fotojournalisten. NVJ vindt dat justitie Samir A. moet vervolgen vanwege de mishandeling. Zie NVJ en ANP foto. De fotograaf heeft dezelfde dag nog aangifte gedaan. Het is afwachten of A. zelf, in navolging van Ferdi E. en Mohammed B, naast zijn vuisten ook vriendelijkere ie-wapens als bijvoorbeeld het portretrecht in stelling gaat brengen tegen door hem waarschijnlijk ongewenste publicaties.

Winkelketen Kijkshop ging in de fout met het publiceren van een satirische afbeelding van premier Balkenende in een reclamefolder. De verspreiding van folders en posters met het portret van Balkenende voor de moederdagcampagne vorig jaar was onrechtmatig, oordeelde de rechtbank in Amsterdam woensdag.

De rechtbank wees het argument van de winkelketen van de hand dat het hier ging om vrijheid van meningsuiting. Het ging Kijkshop er alleen om meer producten te verkopen, stelde de rechter. "Daarin zit het verschil met programma's als Kopspijkers, dat geen producten maar alleen zichzelf verkoopt." Balkenende is regelmatig gepersifleerd in het populaire tv-programma.

De minister-president hoeft echter niet te rekenen op de geëiste schadevergoeding van 186.000 euro, omdat Balkenende "in beginsel niet over zogenoemde verzilverbare populariteit beschikt". De rechtbank vindt dat de premier met de uitspraak voldoende schadeloos is gesteld. Kijkshop moet wel de proceskosten betalen van bijna 1250 euro.

In oktober vorig jaar ergerde de premier zich aan posters in Amsterdam met een pornografische afbeelding van hem. Ex Porn Star had de affiches opgehangen om aandacht te vragen voor een feest. Op last van de rechter moest de feestenorganisator de posters afplakken.

In 2003 schoot een reclamecampagne van Azivo in het verkeerde keelgat bij Balkenende. De ziektekostenverzekeraar had hem in een advertentie afgebeeld in zijn hemd. 'Wie de gezondheidszorg uitkleedt, staat zelf in zijn hemd', luidde de begeleidende tekst. (bron: De Telegraaf).

Dit is de bewuste foto van Russel Christoff die Nestle zonder toestemming ter promotie van haar koffie heeft gebruikt! Het portrectrecht kan lucratief uitpakken.